Zelf yoghurt maken
Categorie: Zuivel
Yoghurt kopen kan iedereen. En daar is niks mis mee. Maar zodra je voor het eerst een pot zelfgemaakte yoghurt uit de koelkast haalt en proeft: romig en fris, met precies de dikte en zuurgraad die jij lekker vindt, wil je nooit meer terug. Zelf yoghurt maken is verrassend eenvoudig: je hebt melk nodig, een startercultuur, een beetje warmte en een beetje geduld.
Hieronder lees je alles over het proces, de varianten (van Griekse yoghurt tot skyr) en vind je antwoord op vrijwel elke vraag die je over yoghurt maken kunt hebben.
Waar komt yoghurt vandaan?
Het woord yoghurt komt uit het Turks en heeft iets met “dik” en “kneden” te maken. Dat dekt de lading aardig. De oorsprong van yoghurt ligt vermoedelijk ergens in het Midden-Oosten, al maken mensen ook in Noord-Afrika en India al millennia varianten van gefermenteerde melk. Overal waar men melkvee hield en het warm genoeg was, ontstond vanzelf een of andere vorm van yoghurt.
In het Westen werd yoghurt pas populair aan het begin van de twintigste eeuw, toen de Russische Nobelprijswinnaar Ilja Metsjnikov een verband ontdekte tussen de consumptie van gefermenteerde melk en een langere levensduur. Dat onderzoek is later flink bekritiseerd, maar het maakte yoghurt in één klap bekend bij een breed publiek. De echte doorbraak in de supermarkt kwam natuurlijk pas met de uitvinding van de aardbeien- en perzikyoghurt.
Ondanks de oer-Hollandse associatie met yoghurt-met-bruine-suiker en de vlaflip is yoghurt dus een product met oude, verre wortels.

Hoe maak je zelf yoghurt?
Het principe is simpel: je voegt levende melkzuurbacteriën toe aan warme melk en laat die hun werk doen. De bacteriën zetten lactose (melksuiker) om in melkzuur, waardoor de melk indikt en die typische yoghurtsmaak en -structuur krijgt. Dat proces heet fermentatie. De belangrijkste variabelen zijn vervolgens: welke melkzuurbacteriën gebruik je, van welke melk ga je yoghurt maken, en wat is je temperatuur.
Wat heb je nodig?
Je hebt drie dingen nodig: melk, een yoghurt startercultuur en een manier om de melk op de juiste temperatuur te houden. Voor de meeste yoghurtsoorten (thermofiele yoghurt) is dat rond de 42-43 °C. Een yoghurtmaker is daarvoor het handigst, maar er zijn genoeg alternatieven (zie “Yoghurt maken zonder yoghurtmaker” verderop).
Zelf yoghurt maken – stap voor stap
- Verwarm de melk tot ca. 90 °C en houd die temperatuur tien minuten aan. Dit geeft een dikkere yoghurt doordat de eiwitten zich anders gaan gedragen. Bij houdbare (UHT) melk kun je het zelfs helemaal overslaan. Yoghurt van gewoon gepasteuriseerde melk uit het koelvak van de supermarkt, en ook rauwe melk, blijft altijd een beetje dun.
- Laat de melk afkoelen tot 42-43 °C.
- Roer de startercultuur erdoor.
- Verdeel de melk over potten of laat hem in de pan, en houd alles op temperatuur.
- Na vijf tot acht uur controleer je of de yoghurt voldoende gestold is: kantel de pot voorzichtig. Beweegt de massa als geheel mee, dan is hij klaar.
- Zet de yoghurt in de koelkast. Na een paar uur koelen wordt de structuur nog vaster en de smaak voller.
Tip: bewaar altijd een paar eetlepels yoghurt apart in een schoon potje. Dat kun je gebruiken als starter voor een volgende keer. Lees hier verderop meer over bij “Startercultuur of doorkweken?”.

Thermofiel en mesofiel: twee soorten yoghurtculturen
Niet alle yoghurtculturen werken op dezelfde temperatuur. Het verschil tussen thermofiel en mesofiel is het eerste dat je moet weten als je begint met yoghurt maken, want het bepaalt welke apparatuur je nodig hebt.
Thermofiele culturen (“warmteminnend”) fermenteren bij 40-45 °C. Hieronder vallen de meeste bekende yoghurtsoorten: standaardyoghurt, Griekse yoghurt, Bulgaarse yoghurt en skyr. Je hebt een yoghurtmaker of een andere stabiele warmtebron nodig om die temperatuur uren vast te houden.
Mesofiele culturen fermenteren bij 20-30 °C, dus gewoon bij kamertemperatuur. Voorbeelden zijn filmjölk (Zweeds), matsoni (Georgisch) en viili (Fins). De smaak en textuur zijn anders dan bij thermofiele yoghurt: vaak milder, soms iets slijmeriger. Groot voordeel: je hebt geen yoghurtmaker nodig.
Startercultuur of doorkweken?
Er zijn twee manieren om aan je yoghurtbacteriën te komen: een gevriesdroogde yoghurt starter gebruiken, of een deel van je vorige portie yoghurt bewaren en opnieuw gebruiken. Dat laatste heet doorkweken.
Startercultuur
Een gevriesdroogde startercultuur is een zakje met zorgvuldig geselecteerde bacteriestammen. Je lost het op in warme melk en je weet wat je krijgt: welke stammen erin zitten, in welke verhouding, en wat voor yoghurt eruit komt. Eén zakje is genoeg voor tientallen liters. Zakjes zijn lang houdbaar in de vriezer en makkelijk te bewaren. Je hoeft niet elke week yoghurt te maken om je cultuur in leven te houden.
Wij verkopen meer dan twintig yoghurtculturen voor specifieke yoghurtsoorten: van Griekse yoghurt en Bulgaarse yoghurt tot skyr en geitenyoghurt. Elke cultuur is geselecteerd voor een specifiek smaakprofiel en textuur.
Doorkweken
Doorkweken betekent dat je na elke portie een paar eetlepels yoghurt apart zet in een schoon potje en die als starter gebruikt voor de volgende keer. Dit is de traditionele manier en werkt prima, zolang je het regelmatig doet.
Het nadeel is dat de cultuur na verloop van tijd verzwakt of uit balans raakt. Je merkt dat aan dunnere yoghurt, een langere fermentatietijd, of een veranderde smaak. Daarnaast loop je bij elke ronde een klein risico op besmetting met ongewenste micro-organismen, zeker als je niet strikt hygiënisch werkt. En je moet regelmatig yoghurt blijven maken: sla je een paar weken over, dan sterft je cultuur af.
Bewaar je doorgekweekte starter altijd apart in een schoon potje, zonder fruit, suiker of andere toevoegingen. Schep de starter eruit voordat je de rest van de yoghurt gaat eten.
Wat raden wij aan?
Begin met een startercultuur. De eerste portie lukt vrijwel altijd, je weet precies wat voor yoghurt je krijgt, en je kunt daarna zelf beslissen of je wilt doorkweken. Hou in dat geval een vers zakje startercultuur als reserve achter de hand: als je doorgekweekte cultuur na een aantal ronden niet meer lekker is, begin je gewoon opnieuw.
Yoghurt maken zonder yoghurtmaker
Voor thermofiele yoghurt (de meeste soorten, waaronder Griekse, Bulgaarse en skyr) moet de melk vijf tot twaalf uur op 42-43 °C blijven. Een yoghurtmaker doet precies dat: constante temperatuur zonder omkijken.
Maar een yoghurtmaker is niet verplicht. Een oven op de laagste stand, een instant pot met yoghurtfunctie, een sous-vide apparaat, een thermosfles of zelfs een pan ingepakt in dekens: het werkt allemaal. Deze methoden vragen wel meer aandacht dan een yoghurtmaker, zeker de eerste keren. Controleer de temperatuur met een keukenthermometer.
Wil je helemaal geen gedoe met temperatuur? Kies dan een mesofiele cultuur. Filmjölk, matsoni of viili fermenteren gewoon op het aanrecht bij kamertemperatuur. Geen yoghurtmaker nodig, geen thermometer. Op onze yoghurtpagina lees je meer over de verschillende mogelijkheden.


Griekse yoghurt maken
Griekse yoghurt is eigenlijk gewone yoghurt die je na de fermentatie laat uitlekken. Door een deel van de wei (het vocht) te verwijderen, wordt de yoghurt dikker, romiger en eiwitrijker.
Je maakt Griekse yoghurt door eerst yoghurt te fermenteren op de gebruikelijke manier. Gebruik daarvoor bij voorkeur een Griekse yoghurt startercultuur geselecteerd voor een vol, zacht profiel. Fermenteer rond 43 °C gedurende ongeveer 6 uur tot de yoghurt goed dik is.
Giet de yoghurt vervolgens in een fijne zeef, kaasdoek of koffiefilter boven een kom en laat de wei eruit lopen. Na twee tot vier uur heb je een dikke, volle Griekse yoghurt. Laat je hem langer uitlekken (acht uur of meer), dan krijg je iets dat meer richting hangop of labneh gaat.
Volle melk geeft de beste yoghurt. Van magere melk kun je ook Griekse yoghurt maken, maar de textuur wordt dunner. Het uitlekken verwijdert wei en daarmee ook een deel van de lactose, waardoor Griekse yoghurt iets minder lactose bevat dan gewone yoghurt.
TIP: De wei die overblijft is prima bruikbaar: in brooddeeg, smoothies, soep, of als starter om bijvoorbeeld zuurkool te maken.
Bulgaarse yoghurt maken
Bulgaarse yoghurt is de oervorm van yoghurt. De naam verwijst niet alleen naar het land van herkomst, maar ook naar de bacterie Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus, die samen met Streptococcus thermophilus verantwoordelijk is voor de fermentatie.
Bulgaarse yoghurt heeft een uitgesproken zure smaak en een vaste structuur. Het verschil met “gewone” yoghurt zit vooral in de specifieke bacteriestammen en de langere fermentatietijd.
Gebruik een Bulgaarse yoghurt startercultuur en fermenteer bij 42-43 °C. Bulgaarse yoghurt heeft vaak iets langer nodig dan standaardyoghurt: reken op acht tot twaalf uur, afhankelijk van hoe zuur je hem wilt. Hoe langer de fermentatie, hoe zuurder en dikker de yoghurt.
Gebruik bij voorkeur volle melk voor de lekkerste Bulgaarse yoghurt.
Skyr maken
Skyr is een IJslands zuivelproduct dat ergens tussen yoghurt en verse kaas in zit. Traditiegetrouw maak je skyr van magere melk en lek je hem uit, waardoor het opvallend veel eiwit bevat bij weinig vet: ongeveer 2,5 keer zoveel eiwit als gewone yoghurt.
Ondanks de overeenkomsten met yoghurt is het bereidingsproces iets anders. Skyr fermenteert, net als yoghurt, met thermofiele bacteriën bij ongeveer 43 °C. De fermentatietijd is vergelijkbaar: zes tot acht uur, eventueel langer als je een zuurder eindproduct wilt.
Na de fermentatie laat je skyr uitlekken, vergelijkbaar met Griekse yoghurt maar vaak nog iets langer. Na het uitlekken heb je een zeer dikke, milde massa die je met een lepel kunt scheppen.
Gebruik een skyr startercultuur voor de meest authentieke smaak. Skyr maak je van oudsher van magere melk, en dit is een van de weinige fermentaties waarbij mager juist de voorkeur heeft. Gebruik je toch volle melk, dan wordt de smaak voller maar minder “authentiek”.
Veelgestelde vragen over yoghurt maken
Wij krijgen altijd veel vragen over yoghurt maken. Dank daarvoor. Al jullie vragen en onze antwoorden vind je hieronder. Heb je een vraag die er niet tussen staat, stel hem in de comments en we voegen hem – met ons antwoord natuurlijk – toe.
Online cursus: maak je eigen yoghurt
Leer alles over zelf yoghurt en andere gefermenteerde zuivel maken in deze live online workshop van fermentatie-expert en auteur van Over Rot Meneer Wateetons.
✅ Vergroot je yoghurtbasiskennis. Leer het verschil tussen stand- en roeryoghurt en thermofiele en mesofiele zuivelsoorten.
✅ Snap hoe micro-organismen van melk yoghurt en anderen gefermenteerde zuivel maken door fermentatie.
✅ Ontdek dat de zuivelsoorten uit de supermarkt slechts het piepkleine puntje van de wereldwijde yoghurtijsberg zijn.
✅ Leer hoe je zelf van niets meer dan supermarktingrediënten je eigen yoghurt maakt en dat je daarvoor alles wat je nodig hebt al in huis hebt.
✅ Maak voortaan ook exotische zuivelsoorten als skyr, ymer, piima of amasi.
✅ Na afloop ben je in staat om met één eetlepel yoghurt een voorraad te maken die je leven lang mee gaat.
✅ Blijvende toegang: de workshop is op elk moment te volgen en duurt ongeveer 90 minuten.

Over de auteur (Meneer Wateetons)
Meneer Wateetons is een Nederlands culinair auteur, docent, fermentatiespecialist, worstmaker en de eigenaar van startercultures.eu. Hij heeft 9 boeken geschreven over culinaire onderwerpen zoals fermentatie, alcohol maken, worsten en charcuterie maken en frituren. Hij geeft al jaren workshops en cursussen aan hobbyisten, koks en foodprofessionals over deze onderwerpen.
Related Posts

Citroenen fermenteren
In dit artikel lees je hoe je citroenen fermenteert en hoe citroenen fermenteren zich onderscheidt van ingelegde citroenen. Allebei lekker, maar wel anders.

Wat is kombucha?
Kombucha is een friszure, licht bruisende drank op basis van gefermenteerde thee. In dit artikel lees je precies wat kombucha is: de drank, de thee, de scoby, waar het vandaan komt, hoe je het maakt en hoe je het drinkt.

Zelf zuurkool maken: recept en alles over fermenteren
Zelf zuurkool maken: recept en alles over fermenteren Categorie: Fermenteren Zuurkool maken is een van de makkelijkste dingen die je in [...]
